ΣΚΕΠΤΙΚΟΙ
ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 5ος - 4ος αιώνας π.Χ.
1. ΕΚΑΤΑΙΟΣ Ο ΑΒΔΗΡΙΤΗΣ (4ος-3ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν φιλόσοφος, κριτικός και γραμματικός, μαθητής του Σκεπτικού φιλοσόφου Πύρρωνος. Έζησε στα χρόνια της βασιλείας του Πτολεμαίου Α΄ και κύριο έργο του ήταν τα «Αιγυπτιακά ή Ιστορία της Αιγύπτου», στο οποίο ενσωμάτωσε ιστορικά και μυθοπλαστικά στοιχεία, με σκοπό να αποδείξει ότι η Αίγυπτος υπήρξε η εστία και η πηγή του παγκόσμιου πολιτισμού και ότι η αιγυπτιακή θρησκεία ήταν η μόνη αληθινή και γνήσια θρησκεία.
2. ΝΑΥΣΙΦΑΝΗΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Ο Ναυσιφάνης ήταν Έλληνας φιλόσοφος και ρήτορας, μαθητής του Πύρρωνος. Ο Ναυσιφάνης υπήρξε δάσκαλος του Επικούρου. Ασπαζόταν τις φιλοσοφικές θεωρίες του Δημοκρίτου και συνέγραψε το έργο «Τρίπους» που διαλαμβάνει γνωσιολογικά θέματα.
3. ΠΥΡΡΩΝ Ο ΗΛΕΙΟΣ (360-270 π.Χ.)
Ήταν Έλληνας φιλόσοφος, ιδρυτής της Σχολής του Σκεπτικισμού. Ιερεύς και περίφημος για την ψυχική του γαλήνη, συμπαθών της απλότητος των Κυνικών και επηρεασμένος από τον Δημόκριτο και τον σχετικισμό των Σοφιστών, κήρυξε μία αδιατάρακτη ηρεμία του θυμικού μέσω της διαρκούς αμφιβολίας και της παραιτήσεως από κάθε γνώμη ή ροπή λόγω του παντελώς αδύνατου της σιγουριάς. Η διδασκαλία του Πύρρωνος άσκησε τεράστια επίδραση στην Μέση και Νεώτερη Ακαδήμεια απειλώντας τες μάλιστα με πιθανή αφομοίωση.
Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:
«ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»
Τίποτε δεν μπορεί να είναι καθαυτό (από μόνο του) ηθικά καλό ή κακό, ωραίο ή αισχρό, δίκαιο ή άδικο (καθώς η ανθρώπινη συμπεριφορά ρυθμίζεται από την συμβατικότητα,«νόμω και έθει», δηλαδή από την καθιερωμένη συνήθεια και το έθιμο). Βασικό αξίωμα των Σκεπτικών είναι η λεγόμενη«Αρρεψία»(αμφιβολία), ενώ ως το μόνο πραγματικό αγαθόν αναγνωρίζεται ηΑρετή. Δεν μπορούμε να διακρίνουμε, μετρήσουμε και κρίνουμε τα πράγματα, που χαρακτηρίζονται«αδιάφορα, αστάθμητα και ανεπίκριτα». Ούτε τα δεδομένα των αισθήσεων, ούτε οι κρίσεις μας μπορεί να είναι αληθείς ή ψευδείς.
«ΑΝΑΦΟΡΑ»
Αρχαίο κείμενο:
Αριστοκλέους στοιχεία, στον Ευσέβιο τον Παμφίλου:
“ο δε γε μαθητής αυτού Τίμων φησι δειν τον μέλλοντα ευδαιμονήσειν εις τρία ταυτα βλέπειν: πρώτον μεν οποια πέφυκε τα πράγματα, δεύτερον δε, τινα χρη τρόπον ημάς προς αυτά διακείσθαι, τελευταίον δε τι περιέσται τοις ουτως εχουσιν”.
Μετάφραση:
Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Πύρρωνα, τρεις είναι οι τρόποι κατά τους οποίους οφείλουμε να εξετάζουμε ένα πράγμα:
1. Ως προς την γένεσή του (οποία πέφυκε τα πράγματα),
2. την διάθεσή μας απέναντι σ’αυτό το ίδιο το πράγμα (τίνα χρή τρόπον ημάς προς αυτά διακείσθαι),
3. και, όσον αφορά στο συμπέρασμα και το όφελος που θα προκύψουν από την θεώρηση αυτή του πράγματος (τι περιέσται τοις ούτως έχουσιν).
«ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ - ΓΜΩΜΙΚΑ»
Α. Δεν υπάρχει ούτε καλό ούτε κακό ούτε δίκαιο ούτε άδικο. Όλα τούτα καθορίζονται από τον νόμο και τις επικρατούσες αντιλήψεις.
Β. Τα πράγματα στην πραγματικότητα δεν είναι όπως φαίνονται.
Γ. Ότι αντιλαμβανόμαστε εξαρτάται και διαφοροποιείται ανάλογα με τις διαθέσεις.
Δ. Οι αισθήσεις ψεύδονται και η λογική λέει διάφορα πράγματα.
Ε. Το καλό και το κακό δεν υπάρχει από την φύση.
Ζ. Τελικός σκοπός είναι η απάθεια και η πραότητα.
Η. Τίποτε δεν υπάρχει πραγματικά.
ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 3ος – 1ος αιώνας π.Χ.
4. ΤΙΜΩΝ Ο ΦΛΙΑΣΙΟΣ (320/15-230 π.Χ.)
Ήταν Σκεπτικός φιλόσοφος και μαθητής του Στίλπωνα, καθώς και του Πύρρωνα, ιδρυτή του Σκεπτικισμού. Ο Τίμων ταξίδεψε στον Ελλήσποντο και αλλού, διδάσκοντας Ρητορική και Φιλοσοφία. Τα πεζά του έργα είναι άγνωστα. Η φήμη του προέρχεται από τα ποιήματά του, μεταξύ άλλων συνέθεσε έπη, σατιρικά, δράματα, 36 κωμωδίες. Περισσότερο γνωστά ήταν οι «Σίλλοι» του, στα οποία αφηγείται, ένα φανταστικό ταξίδι του στον Άδη. Από αυτό το έργο έχουν σωθεί 140 στίχοι. Μεταξύ άλλων συνέγραψε και διδακτικά ποιήματα, φανταστικών παραστάσεων σε ελεγειακό μέτρο, με τίτλο «Ινδαλμοί».
5. ΑΡΚΕΣΙΛΑΟΣ (316-242 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ιδρυτής της Μέσης ή Δεύτερης Ακαδημίας. Γεννήθηκε στην μικρασιατική Αιολίδα, στην Πιτάνη. Ήταν μαθητής του Θεόφραστου όπως επίσης και του Πολέμωνα και του Κράτη. Ο Αρκεσίλαος σηματοδότησε την στροφή της Μέσης από την Παλαιά Ακαδημία. Συγκεκριμένα, αντιδρούσε στον δογματισμό των Στωικών. Ακολουθώντας το παράδειγμα του Σωκράτη, δεν άφησε κανένα σύγγραμμα, περιορίζοντας την διδασκαλία του προφορικώς. Ότι είναι γνωστό για αυτόν, το γνωρίζουμε κυρίως από τον Διογένη τον Λαέρτιο.
6. ΚΑΡΝΕΑΔΗΣ (214/13-129 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας σκεπτικιστής φιλόσοφος του δευτέρου αιώνα π.Χ.. Γεννήθηκε στην ελληνική πόλη Κυρήνη της βόρειας Αφρικής. Νέος ακόμη ήρθε στην Αθήνα και σπούδασε στην Ακαδημία του Πλάτωνα, όπου διακρίθηκε και τοποθετήθηκε προϊστάμενός της. Κύρια πηγή βιογραφικών πληροφοριών για τον Καρνεάδη είναι το έργο του Διογένη Λαέρτιου, «Βίοι φιλοσόφων». Δεν άφησε γραπτά και πολλές από τις απόψεις του είναι γνωστές μόνο μέσω του διαδόχου του στην Ακαδημία Κλειτόμαχου.
Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:
Συνοπτικά:
Α. Δίδασκε ότι κριτήρια της αλήθειας δεν υπάρχουν, ερευνούσε το πρόβλημα της δυνατότητας της γνώσης συστηματικά και υπέβαλλε σε λεπτομερή κριτική τις απόψεις των προηγούμενων φιλοσόφων και ιδίως του Χρυσίππου.
Β. Έδειξε την ασυμφωνία της μοιρολατρείας των στωικών προς την ελευθερία της βούλησης και στρέφεται ενάντια στην αστρολογία και την μαντεία.
Γ. Άσκησε αμείλικτη κριτική στις περί θεού δοξασίες των στωικών.Η αρμονία, η τάξη και η σκοπιμότητα που υφίστανται στον κόσμο δεν είναι απόδειξη της ύπαρξης του θεού, αφού πλήθος κακών κατακλύζει τον κόσμο. Έτσι, αποκαλύπτει τις αντιφάσεις στην περί θεού αντίληψη των στωικών: ο θεός είναι τυχαία στον κόσμο, και όμως προνοεί γι’ αυτόν. Ζει, ωστόσο είναι αναλλοίωτος. Είναι έμψυχο, λογικό ον, αλλά είναι και αιώνιος! Κάθε έλλογο ον έχει αισθήματα, συναισθήματα, πάθη και άλλες ιδιότητες, οι οποίες βέβαια δεν έχουν καμία σχέση με την αθανασία, την αφθαρσία και την αιωνιότητα. Τοιουτοτρόπως ανέτρεψε διαλεκτικά όλες τις περί θεών αντιφατικές δοξασίες των στωικών, έδειξε πόσο αθεμελίωτες είναι οι απόψεις τους για την ειμαρμένη και το πεπρωμένο του ανθρώπου και προετοίμασε μια υψηλότερη αντίληψη για τον θεό ως υπερβατικό ον που δεν υπόκειται σε καθορισμούς.
Δ. Διέκρινε έννοιες της αναγκαιότητας που ούτε ο Αριστοτέλης ούτε οι Στωικοί μπόρεσαν να κάνουν.
Ε. Όσον αφορά την δικαιοσύνη (έννοια που απασχόλησε τόσο τον Πλάτωνα, όσο και τον Αριστοτέλη, όσο και τους Στωικούς), ο Καρνεάδης έκανε πρώτος το διαχωρισμό μεταξύ δικαιοσύνης και φρόνησης.
7. ΕΥΦΡΑΝΩΡ Ο ΣΚΕΠΤΙΚΟΣ (2ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν Έλληνας φιλόσοφος, γεννημένος στην Σελεύκεια. Η ακμή του τοποθετείται κατά την ελληνιστική εποχή και συγκεκριμένα στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. Ο Ευφράνωρ υπήρξε μαθητής του Τίμωνα του Φλιασίου. Υποστήριξε τις φιλοσοφικές απόψεις του Πύρρωνα, αποτελώντας μέλος των λεγόμενων «Πυρρώνειων» ή «Σκεπτικών» φιλοσόφων. Ο ίδιος ο Ευφράνωρ υπήρξε διδάσκαλος του Αλεξανδρινού φιλοσόφου Ευβούλου.
8. ΑΙΝΗΣΙΔΗΜΟΣ (1ος αιώνας π.Χ.)
Αναφέρεται και ως Αινησίδημος της Κνωσού ή ο Κνώσιος, ήταν Σκεπτικός φιλόσοφος από την Κνωσό που δίδαξε στην Αλεξάνδρεια στους χρόνους του Κικέρωνα. Ο Αινησίδημος έθεσε ως σκοπό του να επαναφέρει τον ακαδημαϊκό σκεπτικισμό, που τότε είχε μεταλλαχθεί σε εκλεκτικισμό από τον Φίλωνα τον Λαρισαίο και τον Αντίοχο τον Ασκαλωνίτη, στην πιο αυθεντική διδασκαλία τού Πύρρωνα. Με τα έργα του «Πυρρωνείων λόγων» (βιβλία οκτώ), «Υποτύπωσις εις τα Πυρρώνεια», «Περί ζητήσεως», «Κατά σοφίας» αμφισβήτησε και απέρριψε τους «τρόπους» των Στωικών φιλοσόφων στο πρόβλημα της δυνατότητας για γνώση και υιοθέτησε την Πυρρώνεια σκέψη, προβάλλοντας τους περίφημους «Δέκα Τρόπους» (δηλ. αντιρρήσεις), σύμφωνα με τους οποίους η γνώση είναι αδύνατη και τους οποίους ο μαθητής του Αγρίππας περιόρισε σε πέντε.
Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:
«ΑΝΑΦΟΡΑ»
Ο Αινησίδημος κατέγραψε 10 τρόπους με τους οποίους ο σκεπτικός ελέγχει τα επιχειρήματα ψάχνοντας για την αλήθεια. Είναι τόσο δύσκολο να ξεφύγει κανείς από την εξέταση αυτή που για πολλούς το έργο του αυτό είναι μια εγκυκλοπαίδεια της άρνησης. Εξολοθρεύουν κανονικά τις πεποιθήσεις μας. Είναι μία επίθεση σε κάθε ισχυρισμό γνώσης και βεβαιότητας.
Σέξτου Εμπειρίκου, Πυρρώνειοι Υποτυπώσεις:
Οι 10 τρόποι/επιχερήματα του Αινησίδημου με τα οποία ο φιλόσοφος καταπολεμά την δυνατότητα της γνώσης:
1. «Ο προερχόμενος από την διαφορά των διαφόρων ειδών ζώων”. Τα αισθήματα και οι αντιλήψεις όλων των ζωντανών οργανισμών διαφέρουν μεταξύ τους.Τα όργανα των αισθήσεων (για παράδειγμα οι οφθαλμοί) διαφόρων ζώων, ακόμη και ανθρώπων, ποικίλλουν από άποψη μορφής και κατασκευής και προφανώς παρέχουν διαφορετικές εικόνες του κόσμου: Πως μπορούμε να γνωρίζουμε επομένως ποια εικόνα είναι αληθής;
2. «Ο προερχόμενος από την διαφορά των ανθρώπων».Οι άνθρωποι έχουν φυσικές και νοητικές διαφορές που κάνουν τα πράγματα να τους φαίνονται διαφορετικά.Ο Έλληνας έχει π.χ. διαφορετικό σώμα από τον Σκύθη. Η διαφορά του σώματός τους προέρχεται από την διαφορά της κράσεως των σωματικών χυμών μέσα στον άνθρωπο. Λόγω αυτής και οι παραστάσεις που σχηματίζει ο καθένας από αυτούς για τον εξωτερικό κόσμο θα είναι διαφορετικές. Έτσι συμβαίνει αυτό που θεωρεί ο Έλληνας προτιμότερο, ο Σκύθης να το θεωρεί απορριπτέο.
3. “Ο προερχόμενος από την διαφορετική κατασκευή των αισθήσεων”. Η μια αίσθηση αντικρούει μερικές φορές την άλλη. Οι διαφορετικές αισθήσεις δίνουν διαφορετικές εντυπώσεις για την φύση των πραγμάτων.Οι αισθήσεις ενός και του ίδιου ανθρώπου δεν παρουσιάζουν με τον ίδιο τρόπο ένα αντικείμενο. Όταν π.χ. ατενίζουμε μια εικόνα, αυτή έχει για την όρασή μας βάθος, ενώ για την αφή μας είναι μια επιφάνεια χωρίς βάθος. Το μέλι επίσης κάνει μερικούς ανθρώπους να νιώθουν αηδία όταν το βλέπουν, ενώ το ίδιο έχει μια πολύ ευχάριστη γεύση. Κάθε αντικείμενο παρουσιάζεται με άλλη μορφή σε κάθε μία από τις αισθήσεις μας..
4. “Ο προερχόμενος από την διαφορά των υποκειμενικών καταστάσεων”.Τα αντιληπτικά μας δεδομένα εξαρτώνται από την φυσική και νοητική κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε την στιγμή της αντίληψης.Τέτοιες υποκειμενικές καταστάσεις είναι η υγεία, η νόσος, το γήρας, η νεότητα κ.λ.π. Π.χ. ένα ρεύμα ψυχρού αέρα είναι ευχάριστο για το νέο, ενώ στο γέροντα προκαλεί ρίγος. Το ίδιο πρόσωπο σχηματίζει διαφορετικές εντυπώσεις για τα ίδια πράγματα, ανάλογα με το αν είναι άρρωστο ή υγιές, μεθυσμένο ή νηφάλιο, λυπημένο ή χαρούμενο κτλ. Όσοι κοιμούνται, για παράδειγμα, βλέπουν όνειρα που βέβαια δεν τα βλέπουν όσοι βρίσκονται σε εγρήγορση. Και οι πεινασμένοι βρίσκουν νόστιμα ορισμένα φαγητά, που στους χορτάτους προκαλούν αποστροφή.
5.“Ο προερχόμενος από την θέση, την απόσταση και το τοπικό περιβάλλον των αντικειμένων”. Κάθε αντικείμενο π.χ. παρουσιάζει μια διαφορετική μορφή, ανάλογα με την προοπτική της θέσης από την οποία γίνεται ορατό.Από μακριά, για παράδειγμα, ένα πλοίο φαίνεται μικρό και ακίνητο, ενώ από κοντά φαίνεται μεγάλο και κινούμενο. Και το κουπί της βάρκας, όταν είναι έξω από το νερό, είναι ίσιο, ενώ μέσα στο νερό φαίνεται “σπασμένο”.
6.“Ο προερχόμενος από τις αναμίξεις ενός αντικειμένου με άλλα”.Η όψη ενός αντικειμένου ποικίλλει ποικίλει ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος (φως, αέρας, ψύχος, καύσωνας, υγρασία κλπ.) Ποια όψη είναι η πραγματικότητα; Η χλόη π.χ. εμφανίζεται πράσινη την ημέρα και χρυσή κάτω από το φως της σελήνης.
7. “Ο προερχόμενος από τις ποσότητες και τον τρόπο διευθέτησης των πραγμάτων”.Τα πράγματα φαίνονται διαφορετικά ανάλογα με τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ποσότητα, το χρώμα, την κίνηση και την θερμοκρασία τους.Π.χ ένας κόκκος άμμου εμφανίζει σκληρότητα, ενώ μια σημαντική ποσότητα άμμου παρουσιάζει μαλακότητα.
8.“Ο προερχόμενος από την σχετικότητα των αντικειμένων και των φαινομένων”.Ποτέ δεν αντιλαμβανόμαστε ένα αντικείμενο ως κάτι ξεχωριστό και απομονωμένο, αλλά πάντοτε σε συνδυασμό με άλλα αντικείμενα, πράγμα που μας εμποδίζει να σχηματίσουμε σαφή εικόνα για την φύση και τις ιδιότητές του. Ένα σώμα, για παράδειγμα, μέσα στο νερό φαίνεται ελαφρύτερο από ό,τι έξω από αυτό.Όλες οι υποτιθέμενες λέξεις είναι δηλώσεις. (predication). Όλες οι δηλώσεις μας δίνουν μόνο την σχέση των πραγμάτων με άλλα πράγματα ή με τον εαυτό μας. Ποτέ δεν μας λένε τι είναι το πράγμα καθ’ εαυτό.
9.“Ο προερχόμενος από την συχνότητα ή σπανιότητα των φαινομένων”. Τίποτε αφ εαυτού δεν είναι απόλυτα γνωστό, αλλά πάντοτε σε σχέση προς κάτι άλλο «Τα πρός τι». Ένα πράγμα μας δίνει διαφορετική εντύπωση όταν είναι γνωστό από ότι όταν είναι άγνωστο.Όσο πιο σπάνια είναι η εμφάνιση ενός πράγματος, τόσο πιο ζωηρή είναι η εντύπωση που αυτό μας προκαλεί.Ο ήλιος, για παράδειγμα, παρά το εκτυφλωτικό φως του, δεν αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού, γιατί εμφανίζεται καθημερινά, ενώ δε συμβαίνει το ίδιο με έναν κομήτη που συγκριτικά είναι ασήμαντος.
10.“Ο προερχόμενος από τον τρόπο ζωής, τα ήθη, τους νόμους, την πίστη σε διάφορες μυθολογικές παραδόσεις και τα φιλοσοφικά δόγματα”.Οι πεποιθήσεις ενός ατόμου εξαρτώνται από τα έθιμα, τη θρησκειολογία, τους θεσμούς και τους νόμους μέσα στο περιβάλλον στο οποίο ανατράφηκε.Κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί αντικειμενικά. Ενώ ορισμένοι πρωτόγονοι, για παράδειγμα, θεωρούν τις ανθρωποθυσίες κάτι το φυσικό και το αυτονόητο, για τους πολιτισμένους είναι κάτι το αποτρόπαιο και το αδιανόητο”.
Αυτοί οι τρόποι φέρνουν τους ομιλητές αντιμέτωπους με παράδοξα που τους βυθίζουν στην αβεβαιότητα. π.χ. το παράδοξο του κριτηρίου: μερικοί δογματικοί λένε ότι υπάρχει κριτήριο για την αλήθεια, άλλοι όχι. θα πρέπει πρώτα να αποφασιστεί αν υπάρχει κριτήριο και μετά ποιο είναι αυτό. Το να αποφασίσουμε ποιο κριτήριο είναι αληθινό θα μας οδηγήσει σε ένα άλλο κριτήριο να για να πάρουμε μια τέτοια απόφαση. Και αυτό σε άλλο. Είναι μια κυκλική συλλογιστική ή η εις άπειρον εκβολή, όπως ονομάζεται. Συμπέρασμα; Αν κανένα κριτήριο δεν είναι βέβαιο, καμιά πρόταση δεν είναι βέβαιη. Άλλο παράδοξο είναι αυτό της απόδειξης: Το συμπέρασμα είναι αληθές μόνο αν οι προκείμενες είναι αληθείς. Και για να είναι αυτές αληθείς πρέπει να είναι αποδεδειγμένες. Επιστρέφουμε έτσι στην εις άπειρον εκβολή.
ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 1ος - 4ος αιώνας μ.Χ.
9. ΣΕΞΤΟΣ Ο ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (160-210 μ.Χ.)
Ήταν φιλόσοφος και γιατρός, εκπρόσωπος του Σκεπτικισμού στην φιλοσοφία και του Εμπειρισμού στην Ιατρική, γνωστός κυρίως από τα σωζόμενα συγγράμματά του, τα οποία έχουν συνταχθεί μεταξύ 180 και του 200 μ. Χ. Πιθανή θεωρείται η δραστηριότητά του στην Ρώμη. Το φιλοσοφικό του έργο θεωρείται η πληρέστερη αφήγηση του αρχαιοελληνικού και ρωμαϊκού Σκεπτικισμού. Από το συγγραφικό έργο του έχουν διασωθεί οι « Πυρρώνειοι υποτυπώσεις» ή «Υποθέσεις» σε τρία βιβλία, « Προς μαθηματικούς» σε 6 βιβλία και «Προς δογματικούς» σε 5 βιβλία απευθυνόμενα «Προς λογικούς» α΄ και β΄, «Προς φυσικούς» α΄ και β΄ και «Προς ηθικούς» τα θεωρούμενα ως βιβλία 7-11. Τα ιατρικά συγγράμματά του «Ιατρικά υπομνήματα» και «Περί ψυχής υπόμνημα» δεν έχουν διασωθεί.
Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:
«ΠΥΡΡΩΝΕΙΑΙ ΥΠΟΤΥΠΩΣΕΙΣ»
Αρχαίο κείμενο:
"Τοῖς ζητοῦσί τι πρᾶγμα ἢ εὕρεσιν ἐπακολουθεῖν εἰκὸς ἢ ἄρνησιν εὑρέσεως καὶ ἀκαταληψίας ὁμολογίαν ἢ ἐπιμονὴν ζητήσεως."
Μετάφραση:
«Η φυσική συνέπεια γι αυτούς που ερευνούν κάποιο πράγμα είναι ή η εύρεση του πράγματος ή η άρνηση της εύρεσης και η παραδοχή ότι πρόκειται για κάτι ακατάληπτο ή η επίμονη συνέχιση της έρευνας».
“Διότι αυτός που έχει την γνώμη ότι κάτι είναι εκ φύσεως καλό ή κακό βρίσκεται σε διαρκεί ταραχή: όταν του λείπουν αυτά που θεωρεί πως είναι καλά, πιστεύει ότι τον καταδιώκουν τα εκ φύσεως κακά, και κυνηγάει, όπως νομίζει, αυτά που είναι αγαθά, όταν πάλι αποκτήσει αυτά που θεωρεί αγαθά, πέφτει σε ακόμη μεγαλύτερη ταραχή, από την παράλογη και πέρα από κάθε μέτρι έπαρσή του, και, από φόβο μήπως αλλάξουν τα πράγματα, κάνει τα πάντα για να μην χάσει αυτά που θεωρεί αγαθά. Απεναντίας, αυτός που δεν ορίζει με βεβαιότητα ποιά είναι εκ φύσεως καλά και κακά ούτε αποφεύγει ούτε επιδιώκει κάτιμε ζήλο, μένει γι’ αυτό ατάραχος [...]
Έτσι λοιπόν, και οι Σκεπτικοί είχαν την ελπίδα ότι θα ανακτήσουν την αταραξία, κρίνοντας οριστικά την αναντιστοιχία μεταξύ των αντικειμένων της αίσθησης και των αντικειμένων της σκέψης, καθώς όμως δεν κατάφεραν να το επιτύχουν, κατέληξαν στην εποχή, με την σειρά της αταραξίας ακολούθησε ως σύμπτωμα την εποχή, όπως η σκιά ακολουθεί το σώμα.”
Ο ορισμός του Σκεπτικισμού κατά τον Σέξτο Εμπειρίκο:
«Σκεπτικισμός είναι η ικανότητα να βρίσκει κανείς, με οποιονδήποτε τρόπο, αντιθέσεις ανάμεσα στα φαινόμενα και στις κρίσεις μας` με τον σκεπτικισμό, εξαιτίας της ισοσθένειας που χαρακτηρίζει τα αντίθετα μεταξύ τους πράγματα και επιχειρήματα, φτάνουμε πρώτα στην εποχή και μετά στην αταραξία».
****************
Πηγές:
https://el.wikipedia.org
http://www.physics4u.gr
https://ellinikoskoinotismos.blogspot.gr/2016/04/blog-post_95.html
http://www.mousa.gr/html/pirron.html
http://art-hellas.blogspot.gr
http://antikleidi.com
http://mythiki-anazitisi.blogspot.gr/2015/12/blog-post.html
http://istorias-alitheia.blogspot.gr/2013/04/blog-post_2.html
http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/lot.278.html/2011/old-master-british-paintings-day-sale-l11034
http://musketmedia.blogspot.gr/2014_03_01_archive.html
https://myspace.com/devilboy665/mixes/covermix-38/photo/81428204