Έλληνες Ποιητές
Μεσαιωνική περίοδος
Αγαθίας ο Σχολαστικός (530 μ.Χ - 582 μ.Χ).
Γεννήθηκε στην Μύρινα της Αιολίδος και πέθανε στην Κωνσταντινούπολη. Μεγάλωσε σε περιβάλλον που ευνοούσε την ενασχόληση με τα ελληνικά γράμματα.
Γονείς του ήταν ο ρήτορας Μεμνόνιος και η Περίκλεια. Το 551 μ.Χ ο Αγαθίας βρισκόταν στην Αλεξάνδρεια για να παρακολουθήσει μαθήματα ρητορικής και νομικής. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του το 557 μ.Χ στην Κωνσταντινούπολη. Έπειτα άσκησε το επάγγελμα του σχολαστικού στην Κωνσταντινούπολη και στην Σμύρνη.
Παράλληλα με την άσκηση της δικηγορίας ο Αγαθίας ανέπτυξε και αξιόλογη συγγραφική δραστηριότητα. Αρχικά ασχολήθηκε με την ποίηση γράφοντας ερωτικά ποιήματα και επιγράμματα, τα οποία τον έκαναν ιδιαίτερα γνωστό στους συγχρόνους του.
Ποίηση: Τα πιο σημαντικά του έργα είναι:
- Τα «Δαφνιακά» που είναι συλλογή ποιημάτων σε εννέα βιβλία με ερωτικούς μύθους από την αρχαιότητα, από τα οποία σήμερα σώζεται ένα απόσπασμα με τίτλο «Ανάθεσις».
- Ο «Κύκλος των νέων επιγραμμάτων», συλλογή επιγραμμάτων δικών του και άλλων σύγχρονών του ποιητών που εξέδωσε περί το 567 μ.Χ. Η δομή αυτής της συλλογής (σε επτά θεματικές ενότητες) ήταν αυτήν που χρησιμοποιήθηκε (όχι ακριβώς με τα ίδια θέματα) δυόμιση αιώνες αργότερα, από τον Κωνσταντίνο Κεφαλά στην Ανθολογία του, στην οποία βασίστηκαν η Παλατινή Ανθολογία όπως επίσης και η Ανθολογία του Πλανούδη.
Πεζογραφία: Έγραψε το «Περί της Ιουστινιανού βασιλείας», το έργο αυτό περιέχει την ιστορία του Βυζαντίου από το 522 μ.Χ ως το 559 μ.Χ και γράφτηκε επί της βασιλείας του Ιουστίνου B' σε πέντε βιβλία. Είναι ο πρώτος ιστορικός που αναφέρει τις προσωπικές δυσκολίες της συγγραφής του έργου του, καθώς παραπονιέται με ειλικρίνεια ότι η δικηγορία και το διάβασμα των νομικών συγγραμμάτων του αφήνει ελάχιστο χρόνο για την συγγραφή ιστορίας.
Παραδείγματα έργων:
Πάσαν εγὼ την νύκτα κινύρομαι 
Πᾶσαν ἐγὼ τὴν νύκτα κινύρομαι
εὖτε δ' ἐπέλθηι ὄρθρος ἐλινῦσαι
μικρὰ χαριζόμενος,ἀμφιπεριτρύζουσι χελιδόνες,
ἐς δέ με δάκρυ βάλλουσιν,
γλυκερὸν κῶμα παρωσάμεναι.
ὄμματα δ' οὔ <τι> λάοντα φυλάσσεται·
ἡ δὲ Ῥοδάνθης αὖθις ἐμοῖς στέρνοις φροντὶς ἀναστρέφεται ὦ φθονεραὶ παύσασθε λαλητρίδες·
οὐ γὰρ ἔγωγε τὴν Φιλομηλείην γλῶσσαν
ἀπεθρισάμην ἀλλ' Ἴτυλον κλαίοιτε
κατ' οὔρεα καὶ γοάοιτε εἰς ἔποπος κραναὴν
αὖλιν ἐφεζόμεναι, βαιὸν ἵνα κνώσσοιμην·
ἴσως δέ τις ἥξει ὄνειρος,
ὅς με Ῥοδανθείοις πήχεσιν ἀμφιβάλοι.
Μετάφραση ποιήματος:
Όλη τη νύχτα μοίρομαι κιάμα το φως προβάλει
και μου χαρίσει έν' ελαφρό πρωτοΰπνι, να σου εκεί
τα χελιδόνια γύρω μου περιλαλούν, και πάλι
το δάκρυ φέρνουν μου, σκορπούν το κώμα το γλυκύ
στέκουν υγρά τα μάτια μου και της Ροδάνθης πάλι
το μέλημα στα στήθη μου στριφογυρνάει σιγό
φθονερά, παύσετε, πουλιά, το μοιρολόγι αγάλι
της Φιλομήλας, τη λαλιά δεν έχω μάθει εγώ
κλαίτε τον Ίτυλον αλλού, μες στα βουνά, στα δάση
μες στην αυλή του Έποπος κάμετ' εσείς φωλιά,
ίσως μια στάλα κοιμηθώ κι όνειρον ίσως φθάσει
και στης Ροδάνθης κλίνει με γλυκά την αγκαλιά.
Παίγνιον ἀφράστων ἐκτελέοντα κύβων (απόσπ.)
Οὐτιδανοὶ μερόπων εἰ καὶ μέγα ῥέξαμεν ἔργον,
οὔτινος εἰς μνήμην δηρὸν ἐπερχόμεθα·
οἱ δ' ἀγαθοὶ κῆν μηδέν, ἀναπνεύσωσι δὲ μοῦνον,
ὡς Λίβυς εἶπεν ἀνήρ, τοῦτ' ἀδάμαντι μένει.
δήποτε γὰρ Ζήνωνα, πολισσοῦχον βασιλῆα,
παίγνιον ἀφράστων ἐκτελέοντα κύβων,
τοίη ποικιλότευκτος ἕλεν θέσις, εὖτ' ἀπὸ λευκοῦ,
τοῦ καὶ ὀπισθιδίην εἰς ὁδὸν ἐρχομένου,
ἑπτὰ μὲν ἕκτος ἔχεν, μίαν εἴνατος·
…ἐκ τάβλην φεύγετε πάντες,
ἐπεὶ καὶ κοίρανος αὐτὸς
κείνης τὰς ἀλόγους οὐχ ὑπάλυξε τύχας.
Μετάφραση ποιήματος:
Εμείς οι κοινοί θνητοί, ακόμη και αν κάνουμε μέγα έργο,
σε κανενός τη μνήμη δε μένουμε για πολύ αλλά οι σπουδαίοι,
ακόμη και αν δεν κάνουν τίποτα παρά το μηδέν,
ακόμη και που αναπνέουν, όπως είπε κάποιος Λίβυος,
αυτό μένει σα διαμάντι.
Για παράδειγμα ο Ζήνων, ο βασιλιάς της πόλης,
που έπαιζε παιχνίδι με τα αναπάντεχα ζάρια,
σε τι περίπλοκη θέση βρέθηκε όταν, αρχίζοντας από τα λευκά,
και πηγαίνοντας όπως πάνε τα πούλια,
επτά στην έκτη θέση είχε, μια στην ένατη…
…Το τάβλι να αποφεύγετε άπαντες επειδή
ακόμη και αυτός ο βασιλιάς
δεν μπορεί να ξεφύγει από την άλογη τύχη.
Επιτύμβιο ποίημα για την αδερφή του
Τὰν πάρος ἀνθήσασαν ἐν ἀγλαΐαι καὶ ἀοιδᾶι,
τὰν πολυκυδίστου μνάμονα θεσμοσύνας,
Εὐγενίαν κρύπτει χθονία κόνις· αἱ δ' ἐπὶ τύμβωι
κείραντο πλοκάμους Μοῦσα, Θέμις, Παφίη.
Μετάφραση ποιήματος:
Την Ευγενία, που σ’ ομορφιά και ποίηση ανθούσε,
τη δοξασμένη Νομική που κάτεχε καλά,
το χώμα τήνε σκέπασε στον τάφο της επάνω
η Μούσα, η Κύπρη, η Θέμιδα εκόψαν τα μαλλιά.
Πηγές:
https://el.wikipedia.org
http://users.uoa.gr
http://helit.duth.gr
Βιβλιογραφία:
Αγαθίου Σχολαστικού Ιστορίαι, μτφρ. Αλέξανδρος Αλεξάκης, εκδ. Κανάκης, Αθήνα 2008.
Σούδα λ. Ἀγαθίας. Βλ. Cameron 1966· 1970, 12 κ.εξ.· ίδ., The Greek Anthology. From Meleager to Planudes, Οξφόρδη 1993.
Rosenqvist, Jan Olof. Η βυζαντινή λογοτεχνία από τον 6ο αιώνα ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Μτφρ. Ι. Βάσσης. Athens: Kanaki, 2008.