Έλληνες Πεζογράφοι
Κρητική Λογοτεχνία
Μαρκαντώνιος Φώσκολος (1597-1662)
Ο Μάρκος Αντώνιος Φώσκολος ήταν Κρητικός ποιητής, πιθανόν ενετικής καταγωγής που έζησε στον Χάνδακα της Κρήτης (σημερινό Ηράκλειο) στα χρόνια της πολιορκίας του από τους Τούρκους (1647-69). Είχε πολλές φορές εκλεγεί πρόεδρος του Συμβουλίου των Φεουδαρχών της Κρήτης. Είχε κτήματα στο Καινούργιο Χωριό Πεδιάδας, όπου βρέθηκαν ερείπια πύργου με επιγραφή που μνημονεύει τον «Ανδρέα Φώσκολο», πατέρα του Μάρκου-Αντώνιου. Στον κύκλο του ανήκαν ο γνωστός λόγιος μοναχός Παντόγαλος και ο ποιητής Πάντιμος που έγραψε την τραγωδία “Amorosa Fede”. Υπήρξε πολύ καλός γνώστης της ιταλικής και της λατινικής γλώσσας.
Εργογραφία:
Εκείνη την περίοδο (υπό την πολιορκία) έγραψε την κωμωδία με τίτλο "Φορτουνάτος", η οποία διακρίνεται για το σατιρικό της πνεύμα καθώς και για την απεικόνιση ηθών και εθίμων της εποχής. Το έργο γραμμένο σε κρητική διάλεκτο, βασίζεται σε μια ερωτική ιστορία και διανθίζεται με κωμικούς διάλογους που συχνά φθάνουν στα όρια της βωμολοχίας. Πρόκειται για την πιο οργανωμένη δραματουργικά κρητική κωμωδία και με ηθικοδιδακτικά στοιχεία. Ο Φώσκολος κληρονόμησε από την ιταλική παράδοση την δομή του έργου με Πρόλογο και πέντε Πράξεις, μαζί με μια σειρά παραδοσιακών προσώπων. Κληρονόμησε επίσης στοιχεία της πλοκής: τα χαμένα παιδιά, τα νεαρά ζευγάρια, τους γέρους ερωτευμένους, τους γονείς που προσπαθούν να ματαιώσουν τα σχέδια των ερωτευμένων νέων κ.α.
Ο Φορτουνάτος λοιπόν είναι ερωτευμένος με την Πετρονέλα αλλά ο θετός πατέρας του, ο έμπορος Γιαννούτσος, δεν θέλει αυτόν τον γάμο πριν πληροφορηθεί ποιοι είναι οι πραγματικοί γονείς του παιδιού (Φορτουνάτου). Από την άλλη μεριά η χήρα Μηλιά μητέρα της Πετρονέλας, επιθυμεί να παντρέψει την κόρη της με το γέρο αλλά πλούσιο γιατρό Λούρα. Τότε ο Φορτουνάτος παρακαλεί το φίλο του Θεόδωρο να τον βοηθήσει. Τον Θόδωρο παρακαλεί-να βρει μια κατάλληλη νύφη- και ο Γιαννούτσος, ο οποίος αποφασίζει να μην αναβάλει άλλο το γάμο του θετού γιου του. Από την προξενήτρα Πετρού ο Θόδωρος μαθαίνει ότι ο Λούρας είχε έναν γιο που του τον πήρανε οι πειρατές πριν από 16 χρόνια…Στο τέλος αποδεικνύεται ότι ο Φορτουνάτος είναι παιδί του Λούρα. Ο Λούρας δίνει την ευχή του και οι ερωτευμένοι κάνουν το γάμο τους. Από το έργο δεν λείπουν οι γνωστοί τύποι, ο δάσκαλος, ο καυχησιάρης στρατιωτικός (που απειλεί να εξολοθρεύσει τους Τούρκους που έχουν στρατοπεδεύσει έξω από το Χάνδακα), οι λαίμαργοι δούλοι και οι ζωηρές υπηρέτριες.
Παράδειγμα έργου:
Πράξη Τρίτη, Σκηνή Πέμπτη
Φορτουνάτος
Μα πέ μου, Πετρονέλα μου, πώς θες να τα αποσάσης
Ετούτα με τη μάνα σου, και να τήνε ξεγνοιάσης;
Απού γιατί ’ναι έτσι ακριβή και ράσσει στο τορνέσι
Μονάχας με το γέρο αυτό πάσκει να σε μπερδέση.
Πετρονέλα
Ό,τι κι αν πάσκη, εύκαιρα τα πάσκει, και ασ’ τη πούρι,
Και δεν του μέλλει, τάσσω σου, του γέρο το κουλούρι.
Μα ας έμπω μέσα, η μάνα μου μη λάχη να προβάλη
Και δη πως είμαι όξω εδεπά, να με μαλώση πάλι.
Φορτουνάτος
Τώρα, όντε θέλη ο θάνατος να πάρη τη ζωή μου,
Θαραπαημένος βρίσκομαι, πειδή και η ποθητή μου
Είδα κι εγνώρισα καλά πως μόχει μέγα πόθο,
Και τσι δροσές και τσι χαρές όλες του κόσμου γνώθω.
Πηγές:
http://www.biblionet.gr/author/27993/Μάρκος_Αντώνιος_Φώσκολος
http://www.n-t.gr/el/events/fortunatos/print.php?a=607
http://papoutsakis.blogspot.nl/2006/12/blog-post.html
https://el.wikipedia.org/wiki/Φορτουνάτος
http://idrymapoiisis.blogspot.nl/2011/01/2009-normal-0-1597-1662.html