Έλληνες Πεζογράφοι
Κρητική Λογοτεχνία
Ιωάννης Ανδρέας Τρώιλος
Ο Ιωάννης Ανδρέας Τρώιλος ήταν λόγιος, δραματικός ποιητής του 17ου αιώνα από αστική οικογένεια του Ρεθύμνου όπου υπηρέτησε ως νοτάριος, γραμματικός και συνταγματάρχης της πολιτοφυλακής. Μετά την εισβολή των Τούρκων και την κατάληψη των Χανίων πήγε στην Βενετία όπου έγραψε την τραγωδία «Βασιλεύς Ροδολίνος». Πρότυπο του «Ροδολίνου» είναι το έργο «Il Re Torrismondo» του Τορκουάτο Τάσο. Το έργο γράφτηκε γύρω στα 1640 στην Κρήτη και τυπώθηκε για πρώτη και τελευταία φορά στα 1647 από τον ίδιο αλλά επί αιώνες ήταν χαμένο και άγνωστο.
Το θέμα που κυριαρχεί στην τραγωδία αυτή είναι η σύγκρουση τον ήρωα ανάμεσα σε δύο αισθήματα: το αίσθημα της φιλίας και το αίσθημα του έρωτα. Η υπόθεση, αφορά την δύσκολη θέση της γυναίκας μέσα σε μια κοινωνία ανδρών. Τα πάθη των προσώπων δίνονται με δύναμη, ευγένεια και γαλήνη. Αποτελείται από 3232 ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους. Παρεμβάλλονται χορικά, σε μορφή σονέτων ή στροφών από ενδεκασυλλάβους και επτασυλλάβους στίχους, που τα τραγουδούν χοροί στρατιωτικών. Ο ποιητής, στον Πρόλογό του, υπαινίσσεται μια θεωρία της ποίησης ως "καθρέφτη του κόσμου" και συγχρόνως κάθαρσης, ενώ ο φίλος του Φιορέντζας, σε δύο επιγράμματα αφιερωμένα στον Τρώιλο, δείχνει πλήρη επίγνωση του ότι η Κρήτη δημιουργούσε μια ουσιαστικά πρωτότυπη και αξιόλογη λογοτεχνία. Ο «Βασιλεύς Ροδολίνος», γραμμένος σε σφριγηλούς στίχους και έντονα προσωπικό και πυκνό ύφος, είναι χωρίς αμφιβολία από τα καλύτερα έργα του Κρητικού Θεάτρου.
Στην υπόθεση του έργου, ο βασιλιάς της Περσίας Τρωσίλος ερωτεύεται την κόρη του βασιλιά της Καρχηδόνας Αρετούσα. Ο πατέρας της αρνείται την πρόταση και ο Τρωσίλος αναθέτει στο φίλο του Ροδολίνο, βασιλιά της Αιγύπτου, να την ζητήσει με σκοπό τελικά να την οδηγήσει στην Περσία για να την παντρευτεί ο ίδιος. Ο Ροδολίνος παίρνει την Αρετούσα από την Καρχηδόνα με έγκριση του πατέρα της, αλλά στο δρόμο προς την Αίγυπτο οι δύο νέοι ερωτεύονται και τελικά η Αρετούσα αρνείται να εγκαταλείψει τον Ροδολίνο για χάρη του Τρωσίλου και αυτοκτονεί. Στην συνέχεια αυτοκτονούν και ο Ροδολίνος και ο Τρωσίλος. Τα χορικά εκφράζουν την απαισιοδοξία και την ψυχική διάθεση των χρόνων της Αντιμεταρρύθμισης, υπογραμμίζοντας τον παροδικό χαρακτήρα και την ματαιότητα του πλούτου, της εξουσίας και της ζωής γενικά.
Παράδειγμα έργου:
Απόσπασμα:
Ὀϊμέναν, Ἀρετοῦσα μου, τόσους καιροὺς καὶ χρόνους
σ᾿ ἀγαποὺ πλιὰ ἀποὺ τὴ ζωὴ κ᾿ ἔζιου ὀγιὰ σένα εἰς πόνους,
κ᾿ ἐδὰ ἂν ἐγὼ ἤμουν ἀφορμὴ κι ἀπόθανες, ψυχή μου,
γδίκια σοῦ τάσσει ὁ πόθος μου κ᾿ ἡ χέρα ἡ ἐδική μου.
Ὦ οὐρανοί, γιὰ ποιὰν αἰτιὰ σ᾿ ἕνα κορμὶν ἡ φύση
τόσες περίσσες ὀμορφιὲς νὰ θέλει νὰ χαρίσει
καὶ μία ψυχὴ ἔτσι θεϊκὴ κ᾿ ἔτσι χαριτωμένη,
ἀποὺ δὲν εἶχε ταίρι πλιὸ σ᾿ ὅλη τὴν οἰκουμένη;
Ὤ, γιάντα τόσες ἀρετὲς κ᾿ ὕψιστα τόσα κάλλη,
ποὺ δὲν ἀξώθηκε ποτὲ γυναίκα πλιὸ νά ῾χει ἄλλη,
κ᾿ εἰς τὸν ἀθὸ τσὴ νιότης τση, μὲ τὴ ζωὴ νὰ λειώσου,
νὰ σβήσου, νὰ ψυγούσινε κι ἄδικα νὰ τελειώσου;
(Ἀπὸ τὴν ἔκδοση Ροδολίνος, Ἐκδόσεις Στιγμὴ 1987)
Πηγές:
http://www.kairatos.com.gr/kritikoi-top-sec.pdf
http://papoutsakis.blogspot.gr/2006/12/blog-post.html
http://www.biblionet.gr/book/171718/Τρωίλος,_Ιωάννης_Ανδρέας/Ροδολίνος
http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/iwannhs_andreas_trwilos_basilias_rodolinos.htm