Επίγραμμα

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ

ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 7^ος - 6^ος αιώνας π.Χ.

1. ΣΙΜΩΝΙΔΗΣ Ο ΚΕΙΟΣ (556-468 π.Χ.)
Επιφανής λυρικός ποιητής της αρχαιότητας. Τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στις αυλές τυράννων και βασιλιάδων, διαφόρων ελληνικών πόλεων, συνθέτοντας λυρικά ποιήματα έναντι αμοιβής. Έγραψε ύμνους, εγκώμια, θρήνους, επινίκια, τις περίφημες ελεγείες του, επιγράμματα κ.λ.π. Σε αυτόν αποδίδεται η προσθήκη της 8ης χορδής στην λύρα. Ασχολήθηκε πολύ με την χορική ποίηση.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Ανθολογία Πλανούδη)



Αρχαίο κείμενο:

VII 249
Ω ξειν', αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα
τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι.

Μετάφραση:

VII 249
Ξένε, ανάγγειλε στους Λακεδαιμόνιους ότι εδώ είμαστε,
υπακούοντας στα προστάγματά τους.


Αρχαίο κείμενο:

VII 253
Εἰ τὸ καλῶς θνῄσκειν ἀρετῆς μέρος ἐστὶ μέγιστον,
ἡμῖν ἐκ πάντων τοῦτ' ἀπένειμε τύχη·
Ἑλλάδι γὰρ σπεύδοντες ἐλευθερίην περιθεῖναι
κείμεθ' ἀγηράτῳ χρώμενοι εὐλογίῃ.

Μετάφραση:

VII 253
Η πιό μεγάλη αρετή άν στ’ αλήθεια είν’ θανή δοξασμένη,
τότε η τύχη σέ μάς τήνε χάρισε, τί είχαμε τρέξει
φύλακες τής λευτεριάς τής Ελλάδας κι έτσι έχουμε τώρα
τάφο στόν τόπο αυτό καί χαιρόμαστε άσβεστη δόξα.


Αρχαίο κείμενο:

VII 258
Οἵδε παρ' Εὐρυμέδοντά ποτ' ἀγλαὸν ὤλεσαν ἥβην
μαρνάμενοι Μήδων τοξοφόρων προμάχοις
αἰχμηταί, πεζοί τε καὶ ὠκυπόρων ἐπὶ νηῶν·
κάλλιστον δ' ἀρετῆς μνῆμ' ἔλιπον φθίμενοι.

Μετάφραση:

VII 258
Οι άντρες αυτοί, με το δόρυ πολέμησαν Πέρσες τοξότες.
Στόν Ευρυμέδοντα τότε η νιότη η λαμπρή τους εχάθη,
καί στης στεριάς τόν αγώνα καί πάνω στα γρήγορα πλοία,
της αρετής τους τ’ ωραίο ενθύμιο είν’ η θανή τους.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 5^ος - 4^ος αιώνας π.Χ.

2. ΤΙΜΟΚΡΕΩΝ (480 π.Χ. ακμή)
Ήταν αρχαίος Έλληνας λυρικός ποιητής, αλλά και αθλητής του πεντάθλου, από την Ιαλυσό της Ρόδου, που έζησε το πρώτο μισό του 5ου αιώνα π.Χ..Ο Τιμοκρέων είχε διακριθεί ιδιαίτερα στην ποίηση παροινίων, τα οποία μετέτρεπε παρά τις δυσκολίες της δωρικής ποίησης σε γελοία άσματα. Γι΄ αυτό και από τον Σουΐδα κατατάσσεται στους ποιητές της παλαιάς κωμωδίας.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

ΧΙΙΙ 31
Κηία με προσήλθε φλυαρία ουκ εθέλοντα
ουκ εθέλοντά με προσήλθε Κηία φλυαρία.

Μετάφραση:

ΧΙΙΙ 31
Χωρίς αιτία με έπιασε της Τζιάς η φλυαρία
Η φλυαρία μ'έπιασε της Τζιάς χωρίς αιτία.


3. ΗΡΙΝΝΑ (4^ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν λυρική ποιήτρια πιθανώς από τη νήσο Τήλο. To λεξικό Σούδα αναφέρει ότι ήταν σύγχρονη με την Σαπφώ, αλλά ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Ευσέβιος την τοποθετεί στον 4ο αιώνα π.Χ., άποψη που φαίνεται ορθότερη.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ» (Παλατινή Ανθολογία)

Αρχαίο κείμενο:

VII 710
Στᾶλαι, καὶ Σειρῆνες ἐμαί, καὶ πένθιμε κρωσσέ,
ὅστις ἔχεις Ἀίδα τὰν ὀλίγαν σποδιάν,
τοῖς ἐμὸν ἐρχομένοισι παρ᾽ ἠρίον εἴπατε χαίρειν,
αἴτ᾽ ἀστοὶ τελέθωντ᾽, αἴθ᾽ ἑτέρας πόλιος:
χὤτι με νύμφαν εὖσαν ἔχει τάφος, εἴπατε καὶ τό χὤτι πατήρ μ᾽ ἐκάλει Βαυκίδα,
χὤτι γένος Τηνία, ὡς εἰδῶντι:
καὶ ὅττι μοι ἁ συνεταιρὶς Ἤρινν᾽ ἐν τύμβῳ γράμμ᾽ ἐχάραξε τόδε.

Μετάφραση:

VII 710
Στήλες, Σειρήνες μου κι υδρία του πένθους
που έχεις εντός την λιγοστή μου σκόνη,
μήνατε ώρες καλές στους που περνούν το χώμα,
κι ας είναι απο τον τόπο, ας είναι ξένοι!
Πείτε κι αυτό: νιόνυφην μ' έχει ο τάφος, πως μ' έλεγαν Βαυκίδα,
Τηνιακή πως είμαι, να το ξέρουν, και η αγάπη,
η αγάπη μου Ήριννα πως έγραψε την πλάκα.

(μετάφραση Τέλλος Άγρας)


ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 3^ος – 1^ος αιώνας π.Χ.

4. ΛΕΩΝΙΔΑΣ Ο ΤΑΡΑΝΤΙΝΟΣ (320-260 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής επιγραμμάτων από τον Τάραντα. Σώθηκαν πολλά επιγράμματα του Λεωνίδα, πάνω από εκατό, στην «Παλατινή Ανθολογία». Μιμείται την ποιήτρια Ανύτη από την Τεγέα. Τα έργα του Λεωνίδα αναφέρονται κατά το μεγαλύτερο μέρος τους στον εργαζόμενο λαό.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

VII 452
Μνήμης Εὐβούλοιο σαόφρονος, ὦ παριόντες, πίνωμεν·
κοινὸς πᾶσι λιμὴν Ἀΐδης.

Μετάφραση:

VII 452
Τόν μυαλωμένον Εύβουλο, διαβάτες, νά θυμάστε.
Άς πίνουμε, γιά όλους μας λιμάνι ο Άδης είναι.


Αρχαίο κείμενο:

Χ 1
Ὁ πλόος ὡραῖος, καὶ γὰρ λαλαγεῦσα χελιδὼν
ἤδη μέμβλωκεν χὠ χαρίεις ζέφυρος,
λειμῶνες δ' ἀνθεῦσι, σεσίγηκεν δὲ θάλασσα κύμασι
καὶ τρηχεῖ πνεύματι βρασσομένη.
ἀγκύρας ἀνέλοιο καὶ ἐκλύσαιο γύαια, ναυτίλε, καὶ πλώοις πᾶσαν ἐφεὶς ὀθόνην.
ταῦθ' ὁ Πρίηπος ἐγὼν ἐπιτέλλομαι, ὁ λιμενίτας, ὤνθρωφ',
ὡς πλώοις πᾶσαν ἐπ' ἐμπορίην.

Μετάφραση:

Χ 1
Ωραία τά θαλασσινά ταξίδια τώρα πού ήρθε η χελιδόνα
η φλύαρη κι ο Ζέφυρος φυσάει.
Τό κύμα κ’ οι άγριοι άνεμοι έχουνε πάψει τώρα
τόν πόντο νά ταράζουνε καί τά λειβάδια ανθούνε.
Τράβα λοιπόν τίς άγκυρες, τούς κάβους λύσε, ναύτη,
καί μέ πανιά ολάνοιχτα ξεκίνα τό ταξίδι.
Αυτά προστάζω ο Πρίαπος εγώ, πού ’μαι προστάτης τών καραβιών,
ξεκίνησε γιά κάθε εμπορία.


5. ΘΕΟΚΡΙΤΟΣ (315-260 π.Χ.)
Ήταν ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της Ελληνιστικής εποχής, πρωτοπόρος της βουκολικής ποίησης που άνθισε περίπου τον 3ο π.Χ αιώνα. Για την ζωή του Θεόκριτου δεν διαθέτουμε πολλές πληροφορίες, ενώ όσα γνωρίζουμε προέρχονται κυρίως από το ίδιο το έργο του. Σχετικά με τον τόπο καταγωγής του, μία ευρύτερα αποδεκτή θεώρηση είναι πως γεννήθηκε στις Συρακούσες, άποψη που φαίνεται να επιβεβαιώνεται και μέσα από το ίδιο το έργο του. Θεωρείται επίσης πολύ πιθανό πως έζησε στην Κω, την Αλεξάνδρεια καθώς και στην Αίγυπτο την περίοδο του Πτολεμαίου Β'.

6. ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ (310-240 π.Χ.)
Ήταν αρχαίος ποιητής, επιγραμματοποιός και εκπρόσωπος της Αλεξανδρινής ποίησης, ο οποίος άκμασε την εποχή των Πτολεμαίων Φιλάδελφου και Ευεργέτη. Καταγόταν από μεγάλη οικογένεια της Κυρήνης, η οποία ανήγε την καταγωγή της στον μυθικό οικιστή της πόλης Βάττο.Ο Καλλίμαχος υπήρξε από τους αντιπροσωπευτικούς ποιητές της ελληνιστικής εποχής. Δεν ασχολήθηκε με τα μεγάλα θέματα της κλασσικής ποίησης αλλά με την καθημερινότητα και τους λαϊκούς μύθους.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

V 6
ὤμοσε Καλλίγνωτος Ἰωνίδι μήποτ᾽ ἐκείνης
ἕξειν μήτε φίλον κρέσσονα μήτε φίλην.
ὤμοσεν· ἀλλὰ λέγουσιν ἀληθέα τοὺς ἐν ἔρωτι
ὅρκους μὴ δύνειν οὔατ᾽ ἐς ἀθανάτων.
νῦν δ᾽ ὁ μὲν ἀρσενικῷ θέρεται πυρί, τῆς δὲ ταλαίνης
νύμφης ὡς Μεγαρέων οὐ λόγος οὐδ᾽ ἀριθμός.

Μετάφραση:

V 6

Ορκίστηκε ο Καλλίγνωτος στην Ιωνίδα
να μην βάλει ποτέ πάνω απ᾽ αυτήν ούτε φίλο ούτε φίλη.
Ορκίστηκε· ωστόσο λένε και λένε αλήθεια
πως οι όρκοι των ερωτευμένων
δεν φθάνουν στα αφτιά των αθανάτων.
Τώρα εκείνος φλέγεται από φλόγα αρσενική,
ενώ την δύσμοιρη την κόρη, όπως τους Μεγαρείς,
ούτε που την είδε ούτε που την γνώρισε.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


Αρχαίο κείμενο:

VII 317
Τίμων, οὐ γὰρ ἔτ᾿ ἐσσί, τί τοι, σκότος ἢ φάος, ἐχθρόν;
Τὸ σκότος· ὑμέων γὰρ πλείονες εἰν Ἀΐδῃ.

Μετάφραση:

VII 317
Τίμων, τώρα πού πέθανες, τό φώς ή τό σκοτάδι ποθείς;
Τό φώς, τί πιό πολλοί είσαστε εδώ στόν Άδη.


Αρχαίο κείμενο:

VII 460
Εἶχον ἀπὸ σμικρῶν ὀλίγον βίον οὔτε τι δεινόν ῥέζων
οὔτ᾽ ἀδικέων οὐδένα. Γαῖα φίλη,
Μικύλος εἴ τι πονηρὸν ἐπήινεσα, μήτε σὺ κούφη
γίνεο μήθ᾽ ἵλεω δαίμονες οἵ μ᾽ ἔχετε.

Μετάφραση:

VII 460
Πάντα η ζωή μου ταπεινή, δέν έβλαψα κανένα.
Άν παίνεσα, εγώ ο Μίκυλος, ποτέ πράξη κακή,
τότε τών χθόνιων θεών τήν εύνοια νά μήν έχω
κι εσύ βαριά από πάνω μου νά είσαι, μάνα Γή.


Αρχαίο κείμενο:

VII 519
Δαίμονα τίς δ᾽ εὖ οἶδε τὸν Αὔριον; ἁνίκα καὶ δέ Χάρμι
τὸν ὀφθαλμοῖς χθιζὸν ἐν ἁμετέροις τᾶι ἑτέραι κλαύσαντες ἐθάπτομεν:
οὐδὲν ἐκείνου εἶδε πατὴρ Διοφῶν χρῆμ᾽ ἀνιαρότερον.

Μετάφραση:

VII 519
Τό τί τού μέλλεται αύριο ποιός ξέρει, αφού κι εσένα, Χάρμη,
πού μαζί μας σέ είχαμεν ώς χτές, τήν άλλη μέρα μέ κλάματα σέ θάψαμε,
κανένα ποτέ ο πατέρας σου ο Διοφώντας κακό τρομακτικότερο δέν είδε.


7. ΣΙΜΙΑΣ Ο ΡΟΔΙΟΣ (300 π.Χ. ακμή)
Ήταν Έλληνας γραμματικός και ποιητής που καταγόταν από την Ρόδο. Έγραψε σύγγραμμα λεξικολογικού περιεχομένου, ύμνους και διάφορα άλλα ποιήματα. Στην Παλατινή Ανθολογία σώζονται ένδεκα επιγράμματα του. Τρία απ’ αυτά, έχουν γραφεί έτσι ώστε οι στίχοι τους να εικονίζουν το σχήμα του αντικειμένου για το οποίο μιλούν.

8. ΠΟΣΕΙΔΙΠΠΟΣ Ο ΠΕΛΛΑΙΟΣ (300 π.Χ.)
Ήταν επιγραμματοποιός από την Πέλλα. Γεννήθηκε περί το 300 π.Χ., έζησε στην Σάμο, όπου συνδέθηκε με τον Ασκληπιάδη και τον Ηδύλοκι εγκαταστάθηκε τελικά στην Αλεξάνδρεια. Επιγράμματά του βρέθηκαν και στον Πάπυρο του Μιλάνου. Δυο από τα 112 επιγράμματα στον πάπυρο αυτό αποδίδονται στον Ποσείδιππο ήδη από γραπτά του Ιωάννη Τζέτζη. Τα υπόλοιπα επιγράμματα δεν είναι γνωστό αν είναι του Ποσείδιππου ή είναι ανθολογία που περιέχει και επιγράμματα του Ποσείδιππου.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

ΙΧ 359
Ποίην τις βιότοιο τάμοι τρίβον; Eἰν ἀγορῇ μὲν νείκεα καὶ χαλεπαὶ πρήξιες,
ἐν δὲ δόμοις φροντίδες· ἐν δ᾿ ἀγροῖς καμάτων ἅλις,
ἐν δὲ θαλάσσῃ τάρβος· ἐπὶ ξείνης δ᾿, ἢν μὲν ἔχῃς τι, δέος·
ἢν δ᾿ ἀπορῇς, ἀνιηρόν. Ἔχεις γάμον; Οὐκ ἀμέριμνος ἔσσεαι.
Οὐ γαμέεις; ζῇς ἔτ᾿ ἐρημότερος.
Τέκνα πόνοι, πήρωσις ἄπαις βίος.
Αἱ νεότητες ἄφρονες, αἱ πολιαὶ δ᾿ ἔμπαλιν ἀδρανέες.
Ἦν ἄρα τοῖν δοιοῖν ἑνὸς αἵρεσις, ἢ τὸ γενέσθαι μηδέποτ᾿ ἢ
τὸ θανεῖν αὐτίκα τικτόμενον.

Μετάφραση:

ΙΧ 359
Τι να κάνει κανείς στη ζωή; Στην Αγορά μεν τσακωμοί και δύσκολες συναλλαγές,
στο δε σπίτι φροντίδες, στους δε αγρούς ιδρώτας κούρασης,
στην δε θάλασσα φόβος, στα ξένα δε, αν μεν έχεις κάτι, δέος,
αν δε είσαι άπορος, ανιαρό. Έχεις γάμον, δεν είσαι αμέριμνος.
Δεν είσαι παντρεμένος; Ζεις μοναχικότερα.
Τα παιδιά φέρνουν πόνους, ενώ η ζωή χωρίς παιδιά είναι κενή.
Οι νέοι είναι άμυαλοι, οι δε ασπρομάλληδες πάλι, αδρανείς.
Άρα έχει κανείς να διαλέξει ένα από δυο δρόμους: Ή να μην γεννηθεί ποτέ
ή να πεθάνει άμεσα μόλις γεννηθεί.


Αρχαίο κείμενο:

ΧΙΙ 98
Τὸν Μουσῶν τέττιγα πόθος δήσας ἐπ΄ ἀκάνθαις κοιμίζειν
ἐθέλει πῦρ ὑπὸ πλευρὰ βαλών·
ἡ δὲ πρὶν ἐν βύβλοις πεπονημένη
ἄθλια τρίζει ψυχὴ ἀνιηρῷ δαίμονι μεμφομένη.

Μετάφραση:

ΧΙΙ 98
Zιζίκι εμένα των Μουσών σ’ αγκάθια μ’ έχει ρίξει
δεμέν’ ο Πόθος, μ’ άναψε και φλέγει με σιγά
κι αυτή η ψυχή που κούρασαν το διάβασμα κι η θλίψη,
τ’ άλλ’ αψηφά και τον τρελό θεό κακολογά.

(μετάφραση Σίμος Μέναρδος)


Αρχαίο κείμενο:

ΧΙΙ 131
Ἃ Κύπρον, ἅ τε Κύθηρα, καὶ ἃ Μίλητον ἐποιχνεῖς,
καὶ καλὸν Συρίης ἱπποκρότου δάπεδον,
ἔλθοις ἵλαος Καλλιστίῳ, ἥ τὸν ἐραστὴν
οὐδὲποτ’ οἰκείων ὦσεν ἀπὸ προθύρων.

Μετάφραση:

ΧΙΙ 131
Θεά, που ζεις στην Μίλητο, στα Κύθηρα, στην Κύπρο
και στην Συρία που αντηχεί απ’ των οπλών τον χτύπο,
έλα και βόηθα την Καλλίστη , που ποτές της
δεν έδιωξε μπρος απ’ την πόρτα εραστές της.


9. ΑΝΥΤΗ (300 π.Χ.)
Ήταν αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια και επιγραμματοποιός από την Τεγέα η οποία έγραψε στην δωρική διάλεκτο. Η Ανύτη άσκησε μεγάλη επίδραση στους νεότερους αυτής λογοτέχνες. Από τα επιγράμματά της σώζονται στην Παλατινή και την Ανθολογία του Πλανούδη 26, από τα οποία τα 4 ή 6 δεν θεωρούνται γνήσια. Και μέσα από τα είκοσι όμως που είναι με βεβαιότητα δικά της, διακρίνεται το λεπτό της πνεύμα.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία & Ανθολογία Πλανούδη)



Αρχαίο κείμενο:

VI 123
῾Έσταθι τᾶδε, κράνεια βροτοκτόνε, μηδ᾿ ἔτι λυγρόν 
χάλκεον ἀμφ᾿ ὄνυχα στάζε φόνον δαΐων, 
ἄλλ᾿ ἀνὰ μαρμάρεον δόμον ἡμένα αἰπὺν ᾿Αθάνας 
ἄγγελλ᾿ ἀνορέαν Κρητὸς ᾿Εχεκρατίδα.

Μετάφραση:

VI 123
Μείνε εδώ στημένο ανθρωποκτόνο δόρυ από κρανιά 
Δεν στάζει πια η λόγχη σου η χάλκινη αίμα εχθρικό .
Απ' το μαρμάρινό σου βάθρο στον Ναό της Αθηνάς
να διαλαλείς την ανδρεία του Εχεκρατίδα του Κρητός.


Αρχαίο κείμενο:

IX 144
Κύπριδος οὗτος ὁ χῶρος,ἐπεὶ φίλον ἔπλετο τήνᾳ
αἰὲν ἀπ᾿ ἠπείρου λαμπρὸν ὁρῆν πέλαγος,
ὄφρα φίλον ναύτῃσι τελῇ πλόον· ἀμφὶ δὲ πόντος
δειμαίνει λιπαρὸν δερκόμενος ξόανον.

Μετάφραση:

IX 144
Της Αφροδίτης  είναι αυτό το τέμενος.  Διότι αγαπά
απ' την στεριά να αγναντεύει το φωτόλουστο πέλαγος.
ώστε να κάνει καλοτάξιδους τους ναυτικούς. 
Και να στέκεται με σεβασμό η θάλασσα αντικρίζοντας το άγαλμά της.


Αρχαίο κείμενο:

XVI 231
Τίπτεκατ᾿ οἰόβατον,Πὰν ἀγρότα,δάσκιον ὕλαν
ἥμενος ἁδυβόᾳ τῷδε κρέκεις δόνακι;
"Ὄφρα μοι ἑρσήεντα κατ᾿ οὔρεα ταῦτα νέμοιντο
πόρτιες ἠυκόμων δρεπτόμεναι σταχύων.

Μετάφραση:

XVI 231
Πάνα προστάτη του αγρού, γιατί παίζεις τον καλαμένιο αυλό
με τον γλυκό ήχο σ' αυτά τα έρμα σκιερά δάση;
Για να βόσκουν στα δροσερά αυτά όρη  
οι δαμάλεις δρέποντας τα μεστωμένα στάχυα.


10. ΞΕΝΟΚΡΙΤΟΣ Ο ΡΟΔΙΟΣ (3^ος αιώνας π.χ. με 1^ο αιώνα μ.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας επιγραμματοποιός από την Ρόδο από τον οποίο διασώζονται δυο επιγράμματα στην Ελληνική Ανθολογία, το  «Εις Λυσιδίκην ναυαγήσασαν Κυμαίαν» (AG VII 291) για το κενοτάφιο μιας ναυαγού με το όνομα Λυσιδίκη, και το  «Εις άγαλμα Ερμού» (AG XVI 186) σχετικά με μια ερμή (λίθινη στήλη με προτομή άνδρα) η οποία εύχεται να αποκτήσει χέρια και πόδια ώστε να αγωνιστεί στην παλαίστρα.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)



VII 291
Αρμύρα στάζουν τα μαλλιά σου, κόρη δύσμοιρη.
Ναυάγησες και χάθηκες στον πόντο, Λυσιδίκη.
Την θάλασσα σαν είδες ν’ αγριεύει, τρόμαξες
και ρίχτηκες στα κύματα από το κοίλο πλοίο.
Τώρα, τ’ όνομά σου δηλώνει ο τάφος, την πατρίδα σου την Κύμη,
πλην τα οστά σου κύμα ψυχρό της ακτής τα λευκαίνει.
Πικρό κακό για τον πατέρα σου τον Αριστόμαχο: σε γάμο
σε οδηγούσε, μα μήτε κόρη μήτε και νεκρή σε πήγε.


11. ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΗΣ Ο ΣΑΜΙΟΣ (3^ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας επιγραμματοποιός που έζησε στην Αλεξάνδρεια. Σώζονται περί τα 50 επιγράμματα του Ασκληπιάδη στην Παλατινή Ανθολογία. Τα περισσότερα από αυτά είναι γοητευτικές εκμυστηρεύσεις, στις οποίες ο ποιητής αποκαλύπτει τις ερωτικές του θλίψεις, κλπ.. Ο Ασκληπιάδης υπήρξε φίλος και ίσως και δάσκαλος του Θεοκρίτου. Θεωρείται από τους σπουδαιότερους Αλεξανδρινούς ποιητές.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)

Αρχαίο κείμενο:

V 85
Φείδῃ παρθενίης. Καὶ τὶ πλέον;
οὐ γὰρ ἐς Ἅιδην ἐλθοῦσ’ εὑρήσεις τὸν φιλέοντα, κόρη·
ἐν ζωοῖσι τὰ τερπνὰ τὰ Κύπριδος·
ἐν δ’ Ἀχέροντι ὀστέα καὶ σποδιή, παρθένε, κεισόμεθα.

Μετάφραση:

V 85
Τήν παρθενιά σου τή φυλάς γιατί; τί θά κερδίσεις;
στόν Άδη άν έρθεις θέ νά βρείς τόν πού θά σ’ αγαπά;
Είναι γιά μάς τούς ζωντανούς τού Έρωτα οι χάρες
στόν Κάτω Κόσμο κόκκαλα καί στάχτες μοναχά.


Αρχαίο κείμενο:

VII 11
Ο γλυκὺς Ἠρίννης οὗτος πόνος, οὐχὶ πολὺς μέν,
ὡς ἂν παρθενικᾶς ἐννεα και δεκέτευς,
ἀλλ᾽ ἑτέρων πολλῶν δυνατώτερος: εἰ δ᾽ Ἀίδας μοι μὴ ταχὺς ἦλθε,
τίς ἂν ταλίκον ἔσχ᾽ ὄνομα;

Μετάφραση:

VII 11
Μόχθος γλυκός της Ήριννας είν’ τούτο το βιβλίο,
όχι μεγάλο τό ’γραψα δεκαεννιά χρονώ,
μ’ από πολλά άλλα ανώτερο, κι αν δεν μ’ αρπούσε ο Χάρος τόσο νωρίς,
ποιός όνομα θά ’χεν όπως εγώ;


Αρχαίο κείμενο:

VII 217
Ἀρχεάνασσαν ἔχω τὴν ἐκ Κολοφῶνος ἑταίραν͵
ἧς καὶ ἐπὶ ῥυτίδων ἕζετο δριμὺς ἔρως.
ἆ δειλοὶ νεότητος ἀπαντήσαντες ἐκείνης πρωτοπλόου͵
δι΄ ὅσης ἤλθετε πυρκαϊῆς.

Μετάφραση:

VII 217
Η Αρχεάνασσα είν’ εδώ, μιά εταίρα
πού ο Έρως μέχρι καί στίς ρυτίδες της εφώλιασε γλυκά.
Ώ εραστές, πού τόν ανθό τής νιότης τόν δροσάτο τής δρέψατε,
πόσο τρανή διαβήκατε φωτιά.


12. ΝΟΣΣΙΣ (3^ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν Ελληνίδα ποιήτρια από τους Επιζεφύριους Λοκρούς της Κάτω Ιταλίας. Στην Παλατινή Ανθολογία σώζονται δώδεκα επιγράμματά της (το ένα αμφισβητούμενο) από τον Στέφανο του Μελέαγρου.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑTA» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

VΙ 265
῞Ηρα τιμήεσσα, Λακίνιον ἃ τὸ θυῶδες
πολλάκις οὐρανόθεν νεισομένα κατορῇς,
δέξαι βύσσινον εἷμα, τό τοι μετὰ παιδὸς ἀγαυὰ
Νοσσίδος ὕφανεν Θευφιλὶς ἁ Κλεόχας.

Μετάφραση:

VΙ 265
Τιμημένη Ήρα, που τον ευωδιαστό ναό σου στο Λακίνιο
συχνά κατεβαίνεις απ’ τον ουρανό για να δεις,
δέξου το λινό ένδυμα που για σένα μαζί με το παιδί της το έξοχο,
την Νοσσίδα, ύφανε η Θεοφιλίς, της Κλεόχας η κόρη.


Αρχαίο κείμενο:

VΙ 275
Καίροισάν τοι ἔοικε κομᾶν ἄπο τὰν ᾽Αφροδίταν ἄνθεμα
κεκρύφαλον τόνδε λαβεῖν Σαμύτας·
δαιδαλέος τε γάρ ἐστι, καὶ ἁδύ τι νέκταρος ὄσδει,
τοῦ, τῷ καὶ τήνα καλὸν ῎Αδωνα χρίει.

Μετάφραση:

VΙ 275
Χαρούμενη νομίζω είναι η Αφροδίτη, που παίρνει
ως δώρο το δίχτυ των μαλλιών της Σαμύθας.
Περίτεχνο είναι κι ευδιάζει σαν νέκταρ γλυκό:
μ’ αυτό κι η ίδια αλείφει τον όμορφο Άδωνη.


Αρχαίο κείμενο:

VΙ 414
Καὶ καπυρὸν γελάσας παραμείβεο καὶ φίλον εἰπὼν ῥῆμ' ἐπ' ἐμοί.
Ρίνθων εἴμ' ὁ Συρακόσιος,
Μουσάων ὁλίγη τις ἀηδονίς· ἀλλὰ φλυάκων ἐκ τραγικῶν
ἴδιον κισσὸν ἐδρεψάμεθα.

Μετάφραση:

VΙ 414
Γέλα καμπανιστά και προσπέρνα και πες λόγο καλό για μένα:
είμαι ο Ρίνθων ο Συρακόσιος.
Των Μουσών είμαι ταπεινό αηδονάκι, μα απ’ τους τραγικούς
μου φλύακες έδρεψα δικό μου στεφάνι κισσού.


13. ΕΥΦΟΡΙΩΝ Ο ΧΑΛΚΙΔΕΥΣ (276-187 π.Χ.)
Γιος του Πολύμνητου, ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής και επιγραμματοποιός με καταγωγή από τη Χαλκίδα. Πέρασε σημαντικό μέρος της ζωής του στην Αθήνα, όπου και κατόρθωσε να συγκεντρώσει μεγάλο πλούτο. Έγραψε μυθολογικά έπη (όπως το Θρᾷξ), ερωτικές ελεγείες, επιγράμματα, καθώς και ένα σατιρικό ποιήμα (Άραι, «κατάραι») κατά τα πρότυπα του έργου Ήβης του Καλλίμαχου του Κυρηναίου.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ» (Παλατινή Ανθολογία)

VI 279
Όταν ο Εύδοξος κούρεψε τα ωραία μαλλιά του για πρώτη φορά,
στον Φοίβο τα χάρισε παιδική ομορφιά.
Αντί για πλεξούδες, κάλλος των Αχαρνών να τον ακολουθεί,
Εκηβόλε, ο κισσός που πάντα να θάλλει.


14. ΡΙΑΝΟΣ Ο ΚΡΗΣ (275-195 π.Χ.)
Ήταν Έλληνας ποιητής και γραμματικός, κάτοικος της Κρήτης και φίλος του Ερατοσθένη. Έγραψε επίσης επιγράμματα, έντεκα από τα οποία σώζονται στην Παλατινή Ανθολογία και στον Αθήναιο και δείχνουν κομψότητα και ζωντάνια.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ»

Α. Ο Πολύαινος δώρο στον Πάνα κρέμασε εδώ το ρόπαλο
και το τόξο, βέλη που ρίχνει, κι αυτά τα πόδια από κάπρο,
και αυτήν την φαρέτρα και του σκύλου το περιλαίμιο
αφιέρωσε στον κύριο των βουνών, δώρα απ' το κυνήγι του αγριόχοιρου.
Όμως, Πάνα των ψηλών κορυφών κυνηγέ,και στο μέλλον να στέλνεις
με λεία καλή τον Πολύαινο, τον γιο του Σημύλα, στο σπίτι του.

Β. Η Αρχυλίς απ' τη Φρυγία, θαλαμηπόλος της Κυβέλης,  που πλάι στα πεύκα
πολλές φορές τις ιερές των μαλλιών της πλεξίδες έλυσε,
και πολλές φορές εκστόμισε τον ήχο, τον οδυνηρό για τ' αυτιά,
την τελετουργική κραυγή των ιερέων της Κυβέλης,
στην ορεινή θεά αφιέρωσε αυτήν εδώ την κόμη, στην δίφυλλη πόρτα της,
όπου ανάπαυσε το ζεστό απ' την μανία του χορού της πόδι.

Γ. Απ' το χλωρό πλατάνι κάτω ο Δεξιόνικος με ξόβεργα
κότσυφα πιάνοντας, απ' τις φτερούγες τον κράταγε.
Και το ιερό πουλί αναστενάζοντας θρήνησε μεγαλόφωνα.
Μα εγώ, φίλε Έρωτα και Χάριτες θαλερές,
και τσίχλα και κότσυφας να 'μουνα,
αν ήταν φωνή και δάκρυ να στάξω γλυκό σ' εκείνου το χέρι.


15. ΑΛΚΑΙΟΣ Ο ΜΕΣΣΗΝΙΟΣ (2ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν αρχαίος Έλληνας επιγραμματοποιός. Ήταν σύγχρονος του Φιλίππου Ε΄ της Μακεδονίας (220-178 π.Χ.), τον οποίο στην αρχή εξεθείαζε για τους αγώνες του υπέρ των Ελλήνων. Είναι ο μόνος πολιτικός ποιητής της Παλατινής Ανθολογίας. Σώθηκαν σ΄αυτήν 22 επιγράμματά του από την ανθολογία (Στέφανο) του Μελεάγρου.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ» (Παλατινή Ανθολογία)

Αρχαίο κείμενο:

VII 55
Λοκρίδος εν νέμει σκιερώ νέκυν Ησιόδοιο
Νύμφαι κρνήδων λούσαν από σφετέρων
και τάφον υψώσαντο, γάλακτι δ’ε ποιμένες αιγών
έρραναν ξανθώ μιξάμενοι μέλιτι,
τοίην γάρ και γήρυν απέπνεεν εννέα Μουσέων
ο πρέσβυς καθαρών γευσάμενος λιβάδων.

Μετάφραση:

VII 55
Σε σκιερό άλσος της Λοκρίδας τον νεκρό του Ησιόδου
οι Νύμφες έλουσαν με νερό απ’ τις κρήνες τους
και τάφο τού ύψωσαν. Οι γιδοβοσκοί τον έρραναν
γάλα ανάμικτο με μέλι ξανθό.
Γιατί τέτοια φωνή απέπνεε κι ο γέροντας, των εννέα
Μουσών που γεύτηκε τις καθαρές πηγές.


Αρχαίο κείμενο:

VII 412
πᾶσά τοι οἰχομένῳ, Πυλάδη, κωκύεται Ἑλλάς
ἄπλεκτον χαίταν ἐν χροῒ κειραμένα,
αὐτὸς δ᾽ ἀτμήτοιο κόμας ἀπεθήκατο δάφνας
Φοῖβος, ἑὸν τιμῶν ᾗ θέμις ὑμνοπόλον,
5 Μοῦσαι δ᾽ ἐκλαύσαντο, ῥόον δ᾽ ἔστησεν ἀκούων
Ἀσωπὸς γοερῶν ἦχον ἀπὸ στομάτων,
ἔλληξεν δὲ μέλαθρα Διωνύσοιο χορείης,
εὖτε σιδηρείην οἶμον ἔβης Ἀίδεω.

Μετάφραση:

VII 412
Η Ελλάδα ολόκληρη, Πυλάδη, ολοφύρεται για τον χαμό σου,
κόβοντας σύρριζα την ξέπλεκή της χαίτη.
Ο ίδιος ο Φοίβος απόθεσε από την άκοπή του κόμη
τις δάφνες, τιμώντας, όπως άρμοζε, τον υμνωδό του.
Οι Μούσες σε έκλαψαν, και ο Ασωπός κράτησε την ροή του,
όταν άκουσε από τα στόματά τους τον γοερό θρήνο.
Στου Διονύσου τα μέλαθρα έπαψε το τραγούδι και ο χορός,
όταν βάδισες στο σιδερένιο δρόμο του Άδη.


16. ΜΕΛΕΑΓΡΟΣ (τέλη 2^ου αιώνα π.Χ. - 60 π.Χ.)
Ήταν κυνικός φιλόσοφος και ποιητής. Γεννήθηκε στα Γάδαρα της Κοίλης Συρίας. Έγινε ένδοξος με την περίφημη συλλογή του «Στέφανος». Ήταν έξοχος ερωτικός ποιητής, τραγούδησε το πάθος του για την Ηλιοδώρα, την τρυφερότητά του για την Ζηνοφίλα καθώς και τον έρωτά του για αρκετές ακόμα γυναίκες. Στον Στέφανό του περιέλαβε και 124 δικά του επιγράμματα. Η συλλογή του αυτή αποτέλεσε μιαν από τις σπουδαιότερες συνεισφορές στην Παλατινή Ανθολογία.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ» (Παλατινή Ανθολογία)

 

Αρχαίο κείμενο:

V 172
῎Ορθρε, τί μοι, δυσέραστε, ταχὺς περὶ κοῖτον ἐπέστης,
ἄρτι φίλας Δημοῦς χρωτὶ χλιαινομένῳ;
εἴθε πάλιν στρέψας ταχινὸν δρόμον ῞Εσπερος εἴης,
ὦ γλυκὺ φῶς βάλλων εἰς ἐμὲ πικρότατον.
Ἤδη γὰρ καὶ πρόσθεν ἐπ᾿ ᾿Ακλμήνην Διὸς ἦλθες ἀντίος·
οὐκ ἀδαὴς ἐσσὶ παλινδρομίης.

Μετάφραση:

V 172
Χάραμα, εχθρέ των εραστών, γιατί γοργά μου ήρθες στο στρώμα,
η σάρκα της Δημώς γλυκά που με ζεσταίνει;
Μακάρι ν’ άλλαζες ευθύς, σούρουπο να γινόσουν,
ω φώς γλυκό που γίνεσαι πικρότατο για μένα.
Και την νυχτιά που πέρασεν ο Δίας μέ την Αλκμήνη έκανες πίσω,
έμαθες τού γυρισμού τον δρόμο.

(μετάφραση Κλήτος Χατζηθεόκλητος)


Αρχαίο κείμενο:

XII 48
Κεῖμαι· λὰξ ἐπίβαινε κατ᾿ αὐχένος, ἄγριε δαῖμον· οἶδά σε,
ναὶ μὰ θεούς, καὶ βαρὺν ὄντα φέρειν·
οἶδα καὶ ἔμπυρα τόξα· βαλὼν δ᾿ ἐπ᾿ ἐμὴν φρένα πύρσους οὐ φλέξεις·
ἤδη πᾶσα γάρ ἐστι τέφρη.

Μετάφραση:

XII 48
Εδώ κείμαι, με το πόδι σου ανέβα στον αυχένα μου, άγριε δαίμονα, σε γνώρισα,
ναι μα τους θεούς, σε φέρνω, αν και είσαι βαρύς
γνώρισα και τα φλογισμένα βέλη σου, αν τα ρίξεις πάνω μου,
δεν θα ανάψεις πυρσούς στα φρένα μου, γιατί ήδη όλα μου είναι στάχτη.


Αρχαίο κείμενο:

V 147
πλέξω λευκόιον, πλέξω δ᾽ ἁπαλὴν ἅμα μύρτοις
νάρκισσον, πλέξω καὶ τὰ γελῶντα κρίνα,
πλέξω καὶ κρόκον ἡδύν· ἐπιπλέξω δ᾽ ὑάκινθον
πορφυρέην, πλέξω καὶ φιλέραστα ῥόδα,
ὡς ἂν ἐπὶ κροτάφοις μυροβοστρύχου Ἡλιοδώρας
εὐπλόκαμον χαίτην ἀνθοβολῇ στέφανος.

Μετάφραση:
V 147
Άσπρο θα πλέξω μενεξέ και νάρκισσο απαλό κι ακόμη
μυρτιά θα πλέξω και μαζί κρίνο αναγαλλιασμένο
και κρόκο ηδυπαθή θα πλέξω κι από τα άλλα θα διαλέξω
υάκινθο πορφυρό με ρόδο ερωτικό να πλέξω.
Και στης μυρόπνοης Ηλιοδώρας τους κροτάφους αφημένο
με άνθη θα ραίνει το στεφάνι την ωραία της κόμη.

(μετάφραση Νίκος Χ. Χουρμουζιάδης)


17. ΑΝΤΙΠΑΤΡΟΣ Ο ΣΙΔΩΝΙΟΣ (2^ος-1^ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν Έλληνας συγγραφέας και ποιητής. Είναι γνωστός για τον κατάλογο που συνέταξε για τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Μάλιστα λέγεται ότι τα επισκέφτηκε όλα για να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι αν άξιζε να συμπεριληφθούν στον κατάλογό του. Από σωζόμενα γραπτά που υπάρχουν φαίνεται να μαγεύτηκε από την μεγαλοπρέπεια του Ναού της Αρτέμιδος στην Έφεσο όπου και το παρομοίασε με τον Όλυμπο.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ» (Παλατινή Ανθολογία)



Αρχαίο κείμενο:

VI 47
Kερκίδα την φιλαοιδόν αθηναίηι θέτο Βιττώ,
άνθεμα, λίμηρης έρμενον εργασίης,
είπε δε: "χαίρε, θεά, και την δ έχε. χήρη εγω γάρ
τεσσάρας εις ετέων ερχόμενη δεκάδας,
αρνεύμαι τα σα δώρα.. τα δ’ έμπαλι κυπρίδος έργων
άπτομαι. ωρης γάρ κρείσσον ορώ το θέλειν".

Μετάφραση:

VI 47
Την μελωδική σαΐτα στην Αθηνά αφιέρωσε η Βιττώ,
προσφορά της δουλειάς της της λιγοχρήματης
και είπε: " Αντίο θεά, κι έχε την. Γιατί εγώ
στα σαράντα μου, χήρα, απαρνιέμαι τα δώρα σου
και τα έργα αρχίζω της Αφροδίτης.
Η πεθυμιά πιο δυνατή απ' την ηλικία".


Αρχαίο κείμενο:

IX 66
Μναμοσύναν ελε θάμβος, οτ εκλύε τας μελιφώνου
σαπφούς, μη δέκατων μούσαν έχουσι βροτοί

Μετάφραση:

IX 66
Ξαφνιάστηκ' η Μνημοσύνη σαν άκουσε την Σαπφώ την μελίφωνη,
μήπως και την δέκατη έχουν Μούσα οι θνητοί.


Αρχαίο κείμενο:

VII 409
ὄβριμον ἀκαμάτου στίχον αἴνεσον Ἀντιμάχοιο,
ἄξιον ἀρχαίων ὀφρύος ἡμιθέων,
Πιερίδων χαλκευτὸν ἐπ᾽ ἄκμοσιν, εἰ τορὸν οὖας
ἔλλαχες, εἰ ζαλοῖς τὰν ἀγέλαστον ὄπα,
5 εἰ τὰν ἄτριπτον καὶ ἀνέμβατον ἀτραπὸν ἄλλοις
μαίεαι. εἰ δ᾽ ὕμνων σκᾶπτρον Ὅμηρος ἔχει,
καὶ Ζεύς τοι κρέσσων Ἐνοσίχθονος· ἀλλ᾽ Ἐνοσίχθων
τοῦ μὲν ἔφυ μείων, ἀθανάτων δ᾽ ὕπατος·
καὶ ναετὴρ Κολοφῶνος ὑπέζευκται μὲν Ὁμήρῳ,
10 ἁγεῖται δ᾽ ἄλλων πλάθεος ὑμνοπόλων.

Μετάφραση:

VII 409

Εγκωμίασε τον αδρό στίχο του ακάματου Αντιμάχου,

που είναι αντάξιος του ύψους των αρχαίων ημιθέων,

που σφυρηλατήθηκε πάνω στο αμόνι των Πιερίδων,

αν βέβαια η τύχη σου χάρισε λεπτό αφτί,

αν γοητεύεσαι από την αγέλαστη φωνή,

αν λαχταράς το μονοπάτι το άβατο και απάτητο για άλλους.

Και αν ο Όμηρος κρατάει τα σκήπτρα της ποιήσεως,

είναι και ο Ζευς πιο δυνατός από τον Ποσειδώνα·

όμως ο Ποσειδώνας είναι βέβαια υποδεέστερος εκείνου,

αλλά των υπολοίπων αθανάτων ο μέγιστος.

Και ο κάτοικος της Κολοφώνας υπολείπεται βέβαια του Ομήρου,

εξάρχει όμως της χορείας των άλλων ποιητών.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)

«ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ» (Παλατινή Ανθολογία)

Αρχαίο κείμενο: