Έλληνες ποιητές
20ος αιώνας
Αντρέας Εμπειρίκος (2 Σεπτεμβρίου 1901 – 3 Αυγούστου 1975)
Ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, φωτογράφος και ψυχαναλυτής, ο οποίος έμελλε να γίνει ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού, εξέχουσα μορφή της αποκαλούμενης Γενιάς του '30.
Γεννημένος στην Μπράιλα της Ρουμανίας, εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1902 και αργότερα παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας και αγγλικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο King's College του Λονδίνου. Την περίοδο 1926-1931 έζησε στο Παρίσι, όπου συνδέθηκε με τον κύκλο των υπερρεαλιστών και ασχολήθηκε ενεργά με την ψυχανάλυση, κοντά στον ιδρυτή της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας του Παρισιού, Ρενέ Λαφόργκ. Το 1931 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Ελλάδα, πραγματοποιώντας την πρώτη εμφάνισή του στα ελληνικά γράμματα το 1935.
Ως λογοτέχνης ανήκει στην Γενιά του '30 και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού. Ο Εμπειρίκος υπήρξε εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, πιστός στο κίνημα όσο κανένας άλλος Έλληνας συγγραφέας, καθώς και ο πρώτος που άσκησε την ψυχανάλυση στον ελληνικό χώρο, ασκώντας την ψυχαναλυτική πρακτική κατά την περίοδο 1935-1951. Χαρακτηρίζεται ως ένας από τους κατεξοχήν «οραματιστές ποιητές», κατέχοντας περίοπτη θέση στον ελληνικό λογοτεχνικό κανόνα, παρά την δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίστηκε αρχικά το έργο του. Από το σύνολο του έργου του ξεχωρίζει η πρώτη ποιητική συλλογή του, με τίτλο Υψικάμινος, ως το πρώτο αμιγώς υπερρεαλιστικό κείμενο στην Ελλάδα, ενώ ανάμεσα στα πεζά έργα του διακρίνεται το τολμηρό ερωτογράφημα «Ο Μέγας Ανατολικός», που προκάλεσε αντιδράσεις για την ελευθεροστομία και το ερωτικό περιεχόμενό του. Σημαντικό τμήμα του έργου του εκδόθηκε μετά τον θάνατό του. Πέθανε στην Κηφισιά στις 3 Αυγούστου 1975, σε ηλικία 74 ετών, από καρκίνο του πνεύμονα.
Ο Εμπειρίκος μιλάει για το τι καινούργιο θα έφερνε ο υπερρεαλισμός στα τότε ποιητικά δρώμενα:
«Η νέα αυτή ποίηση είναι πια στην διάθεση όποιου επιθυμεί να την γράψει, και όποιου επιθυμεί να την κάμει με όλη την κυριολεξία της λέξεως αυτής, φτάνει ο ποιητής να μην περιφρονήσει τα απλούστατα μέσα που του προσφέρει ο Σουρεαλισμός, φτάνει να μην ντραπή την ενδόμυχη του αλήθεια, φτάνει να μην κωφεύσει στην σουρεαλιστική φωνή που πάντοτε αντηχεί εντός μας, στην φωνή που είπε τόσο σωστά ο Μπρετόν πως εξακολουθεί να ψάλλει και στις παραμονές του θανάτου και απάνου από τις τρικυμίες».
Ποίηση: τα πιο σημαντικά του έργα είναι:
- Το ποίημα «Ο όρθρος».
- Το ποίημα «Αφρός».
- Το ποίημα «Ωσίς».
- Το ποίημα «Στροφές στροφάλων».
- Το ποίημα «Αίφνης».
Ποιητικές συλλογές:
- «Υψικάμινος», πρώτη του ποιητική συλλογή με 63 πεζόμορφα ποιήματα που αποτελεί το πρώτο αμιγώς υπερρεαλιστικό κείμενο στην Ελλάδα.
- «Οκτάνα»
Πεζογραφία:
- «Ο Μέγας Ανατολικός», η συγγραφή και επεξεργασία του έργου διήρκεσε από το 1945 μέχρι σχεδόν το τέλος της ζωής του. Αποτελεί το εκτενέστερο και τολμηρότερο νεοελληνικό κείμενο.
Παραδείγματα έργων: 
Αφρός
Είναι οι πόθοι μιναρέδες στυλωμένοι
Λάμψεις του μουεζίνη στην κορφή τους
Φωτοβολίδες των κραυγών της οικουμένης
Πυγολαμπίδες σε συρτάρια κορασίδων
Που κατοικούν σε ακρογιαλιές μέσα σ' επαύλεις
Και τρέχουν με ποδήλατα σε κήπους
Άλλες γυμνές άλλες ημίγυμνες κι άλλες φορώντας
Φορέματα με φραμπαλάδες και μποτίνια
Που στίλβουν την ημέρα και την νύχτα
Όπως τα στήθη τους την ώρα που βουτάνε
Μες' στον αφρό της θάλασσας.
Στροφές Στροφάλων
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
Άσπρο στο σώμα σου και κίτρινο στις τσιμινιέρες
διότι βαρέθηκες τα βρωμερά νερά των αγκυροβολίων
εσύ που αγάπησες τις μακρινές σποράδες
εσύ που σήκωσες τα πιο ψηλά μπαϊράκια
εσύ που πλέχεις ξέθαρρα στις πιο επικίνδυνες σπηλιάδες
χαίρε που αφέθηκες να γοητευθής απ’ τις σειρήνες
χαίρε που δεν φοβήθηκες ποτέ τις συμπληγάδες.
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
στο σέλας της θαλάσσης με τους γλάρους
κ’ είμαι σε μια καμπίνα σου όπως εσύ μέσ’ στην καρδιά μου.
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
οι αύρες μάς εγνώρισαν και λύνουν τα μαλλιά τους
προστρέχουν κι αυτές και πλαταγίζουν οι πτυχές τους
Λευκές οι μεν και πορφυρές οι δε
πτυχές κτυποκαρδιών πτυχές χαράς
των μελλονύμφων και των παντρεμένων.
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
φωνές εδώ και φάλαινες στο πέρασμά σου πάρα κάτω
από τα ύφαλά σου αντλούνε τα παιδιά την μακαριότητα
από το πρόσωπό σου την ομοιότητα με σένα
και μοιάζεις με αυτούς που εσύ κ’ εγώ γνωρίζουμε
αφού γνωρίζουμε τι θα πη φάλαινα
και πώς ιχνηλατούν οι αλιείς τα ψάρια.
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
φυγομαχούν όσοι κρυφά σε μυκτηρίζουν
όσοι πουλούν τα δίχτυα σου και τρώνε λίπος
ενώ διασχίζεις τις θαλάσσιες πραιρίες
και φθάνεις στα λιμάνια με τα πούπουλα
και τα κοσμήματα της όμορφης γοργόνας
πούχει στο στήθος της ακόμη τα φιλιά σου.
Ω υπερωκεάνειον τραγουδάς και πλέχεις
είναι ο καπνός σου πλόκαμος της ειμαρμένης
που ξετυλίγεται μέσ’ στην αιθρία κι ανεβαίνει
σαν μαύρη κόμη ηδυπαθούς παρθένας ουρανίας
σαν λυρική κραυγή του μουεζίνη
όταν αστράφτει η πλώρη σου στο κύμα
όπως ο λόγος του Αλλάχ στα χείλη του Προφήτη
κι όπως στο χέρι του η στιλπνή κι αλάνθαστή του σπάθα.
Πηγές:
https://el.wikipedia.org
https://www.sarantakos.com
http://www.snhell.gr